CO DECYDUJE O WARTOŚCI KSIĄŻKI?

O wartości książki antykwarycznej najczęściej decyduje splot kilku czynników, z których wymienimy najważniejsze:

1.   stan zachowania konkretnego egzemplarza (przede wszystkim jego kompletność – w przypadku książki dawnej nie zawsze jest ona sprawą oczywistą, najczęściej zdarzające się braki dotyczą karty tytułowej lub kart kończących książkę (tzw. rejestry, indeksy, etc.), częste są braki atrakcyjnych wizualnie ilustracji (w tym map) oraz braki poszczególnych tomów w przypadku edycji wielotomowych; stan zachowania obejmuje również ‘stan techniczny’ książki (widoczne ślady forsownego użytkowania, zalania, nadpalenia etc.);

2. indywidualne cechy konkretnego egzemplarza – do najważniejszych należy proweniencja (in. pochodzenie), czyli możliwość ustalenia, kto był właścicielem egzemplarza w przeszłości (osoba znana lub rozpoznawalna ‘wpisana’ w historię konkretnego egzemplarza podnosi jego kolekcjonerską rangę) oraz atrakcyjna i dobrze zachowana indywidualna oprawa introligatorska, której nie spotkamy na innych egzemplarzach danej edycji;

3. wydawnicze walory danej edycji – np. ładnie zaprojektowana, zrealizowana i zachowana oprawa lub obwoluta wydawnicza; piękne ilustracje, wykonane w technikach dawnej lub współczesnej grafiki warsztatowej, nietypowy format (np. bardzo duży lub wyjątkowo niewielki), etc.;

4.     tematyka książki i jej popularność wśród kolekcjonerów;

5.   ‘ważność’ danej książki w ramach konkretnej tematyki (z tego powodu poszukiwane są pierwsze wydania (in. pierwodruki) istotnych książek naukowych, poradnikowych, literackich, etc., a bibliografowie zmierzają do ustalenia tzw. wariantów wydawniczych w ramach pierwszych wydań);

6.  rzadkość występowania książki – to właśnie ona determinuje szansę na pozyskanie przez kolekcjonera innego, ‘lepszego’ egzemplarza w przyszłości (książki często występujące to duża szansa 'ponownego wystąpienia' – książki bardzo rzadkie to szansa znikoma); książki (inaczej niż obrazy lub rzeźby) są z natury artefaktami powtarzalnymi (powstały przecież w pewnej liczbie egzemplarzy, nazywanej nakładem); warto jednak zauważyć, że niektóre z nich miały nakłady znikome, a do naszych czasów z tych ograniczonych nakładów niejednokrotnie zachowały się zaledwie pojedyncze egzemplarze; oceniając ‘rzadkość’ egzemplarza warto posłużyć się dostępnymi ‘miernikami’ rzadkości książki (np. informacją o ilości egz. w nakładzie, źródłami potwierdzającymi sposób dystrybucji książki, wiedzą o liczbie egzemplarzy zachowanych w zbiorach publicznych i kolekcjach prywatnych, a także wiedzą o częstotliwości występowania danej edycji na rynku bibliofilskim);

7.   ceny jakie porównywalne egzemplarze danej edycji osiągały w przeszłości na rynku bibliofilskim.

                                                                                                                                                                                                                                          Oprac. J.J., 5.XI.2025